Functioneel trillen (tremor) is de meest voorkomende functionele bewegingsstoornis. Het is het ongecontroleerd trillen van een lichaamsdeel, meestal een arm of been. Het trillen ontstaat doordat het zenuwstelsel niet goed functioneert.

Trillen van een lichaamsdeel komt voor bij een aantal neurologische aandoeningen, zoals bij de ‘ziekte van Parkinson’ of bij ‘essentiële tremor’, maar in tegenstelling tot die aandoeningen is een functionele tremor omkeerbaar. Met andere woorden: de klachten kunnen weer overgaan of sterk verminderen. 
 

Welke symptomen passen bij functionele tremor?

Functionele tremor is een ritmische trilling van een arm, een been, het hoofd of een ander lichaamsdeel. Het kan komen en gaan over de dag en kan ook wisselen in hevigheid en snelheid. Vaak begint de aandoening erg abrupt, maar soms juist geleidelijk.

De patiënt heeft geen controle over de trillingen; ze zijn onopzettelijk. Ze kunnen voorkomen in één lichaamsdeel, maar soms ook in meerdere tegelijk of van locatie veranderen. De ernst van de tremor is verschillend tussen patiënten. Het kan een groot probleem vormen als de klachten hevig zijn.  

De klachten beginnen vaak na één van deze situaties:

1. Lichamelijk letsel (trauma) of pijn in een arm of been.

2. Nadat er trillingen waren ontstaan door:

a. bijwerking van een medicijn

b. flauwvallen met schokkende bewegingen

c. koorts met koude rillingen bij een infectie

3. Na heel hevig schrikken, of een paniekaanval.

4. Na 'dissociatie'. Dissociatie is een symptoom waarbij mensen het gevoel hebben los te staan van hun omgeving. Het is een gevoel alsof alles ver weg is of onbereikbaar, terwijl dat in feite niet zo is.

5. Een andere soort tremor, bijvoorbeeld 'essentiële tremor', wordt soms versterkt door een functionele tremor.
 

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt gesteld door een neuroloog. Dit kan moeilijk zijn, omdat de arts verstand moet hebben van verschillende soorten tremor om onderscheid te kunnen maken.

De neuroloog kijkt naar een aantal zaken bij het stellen van de diagnose:

1. De 'overname-test' (in het Engels: entrainment).

  • test
  • test 

Hierbij tikt de patiënt met zijn goede arm of been mee met een opgelegd ritme. Vaak verandert dan de snelheid van de tremor of verdwijnt de tremor zelfs.

2. De patiënt heeft moeite om ritmische bewegingen te maken met de goede hand.

3. De tremor stopt weleens gedeeltelijk of helemaal.

4. Er is een variabele snelheid (frequentie) of uitslag (amplitude) van de tremor.

5. De tremor verergert als iemand de aangedane arm of het trillende been stil probeert te houden.
 

Aanvullend onderzoek

Soms wordt er aanvullend onderzoek gedaan. Door middel van een meting van de spieractiviteit (myografie), soms in combinatie met een meting van de hersenactiviteit (EEG), wordt bekeken waar het patroon van de trillingen het beste bij past. Het is niet altijd nodig voor de diagnose om dit onderzoek te doen, maar soms geeft het meer duidelijkheid.

Afbeelding 2

Soms wordt patiënten met een tremor gevraagd om een spiraal te tekenen als diagnostische test. De rechter spiraal laat duidelijk zien dat de patiënt tijdens het tekenen een tremor had.

Heeft u vertrouwen in de diagnose?

Het is heel belangrijk dat u er vertrouwen in hebt dat dat de diagnose klopt. Als u dat gevoel niet hebt, is het erg moeilijk om een behandeling te beginnen.

Als u denkt dat u geen functionele tremor hebt, adviseren wij u om hierboven te kijken naar de aspecten van functionele tremor. Passen uw klachten daarbij? Zo ja, waarom heeft u dan toch het idee dat u geen functionele tremor hebt?

Misschien bent u het oneens met de diagnose omdat uw arts heeft gezegd dat de klachten te maken hadden met stress. In dat geval is er misschien een misverstand opgetreden. We weten dat een deel van de patiënten met functionele tremor stressvolle gebeurtenissen heeft meegemaakt. Deze gebeurtenissen hebben soms te maken met het ontstaan van de klachten, maar bij een groot deel van de patiënten is dat niet zo. Om te bepalen of u een functionele bewegingsstoornis heeft, wordt er niet gelet op stress of levenservaringen. Dat is niet relevant voor het stellen van de diagnose.

In het onderstaande filmpje ziet u eerst hoe de 'overname-test / entrainment-test' moet worden uitgevoerd en daarna is een patiënte met een functionele tremor te zien die deze test uitvoert:

© Al het materiaal op deze website staat onder copyright en mag zonder toestemming niet gekopieerd en gebruikt worden.